Người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Đồng chí Nguyễn Văn Linh, tên khai sinh là Nguyễn Đức Cúc, thường gọi là Nguyễn Văn Cúc (Mười Cúc), sinh ngày 1-7-1915 tại Hà Nội, quê quán xã Giai Phạm, huyện Mỹ Văn (nay là xã Nguyễn Văn Linh), tỉnh Hưng Yên. Trong gần 70 năm hoạt động cách mạng, đồng chí là tấm gương sáng về phẩm chất của người cộng sản, tận trung với nước, tận hiếu với dân, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, trung thực, khiêm tốn, giản dị.

40 năm đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử trên con đường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Nhìn lại chặng đường đã qua đó, không thể không nhắc đến vai trò và đóng góp to lớn, quan trọng của Tổng Bí Nguyễn Văn Linh - Tổng Bí thư đầu tiên của sự nghiệp đổi mới.

NGƯỜI CỘNG SẢN KIÊN TRUNG 

Sinh ra trong bối cảnh đất nước lầm than, được giác ngộ cách mạng, được tư tưởng của Nguyễn Ái Quốc dẫn đường, đồng chí Nguyễn Văn Linh sớm tham gia cách mạng từ lúc mới 14 tuổi. 

Năm 1929, đồng chí tham gia phong trào Học sinh Đoàn của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Năm 1930, đồng chí bị địch bắt và đưa ra xét xử, kết án tù chung thân, bị đày ra Côn Đảo.

Năm 1936, đồng chí được trả tự do và kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, sau khi ra tù, đồng chí tiếp tục hoạt động tích cực, tham gia khôi phục phong trào cách mạng, lập lại Thành ủy Hải Phòng và được bầu làm Bí thư Thành ủy Hải Phòng. 

Năm 1939, đồng chí được Trung ương Đảng cử tham gia Thành ủy Sài Gòn. Đầu năm 1941, đồng chí được Trung ương điều động ra Trung kỳ liên hệ, chắp nối lại phong trào cách mạng, chuẩn bị lập lại xứ ủy, khi đến Vinh (Nghệ An) đồng chí bị địch bắt, kết án 5 năm tù và bị đày ra Côn Đảo lần thứ hai.

Năm 1945, Cách mạng Tháng Tám thành công, đồng chí được Đảng phân công về Nam bộ (tham gia chiến đấu trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ cho đến ngày miền Nam giải phóng, thống nhất đất nước). 

Năm 1946 - 1947, đồng chí được Đảng giao trọng trách Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn. Năm 1957 - 1960, đồng chí làm Bí thư Đặc khu ủy Sài Gòn - Gia Định, quyền Bí thư Xứ ủy Nam bộ.

Năm 1960, tại Đại hội toàn quốc lần thứ III của Đảng, đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng, chỉ định làm Bí thư Trung ương Cục miền Nam (năm 1961) và sau đó làm Phó Bí thư Trung ương Cục miền Nam (năm 1964). Năm 1976, đồng chí được bầu làm Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh. 

Tháng 12-1976 tại Đại hội lần thứ IV của Đảng, đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị và Ban Bí thư phân công giữ chức vụ Trưởng Ban Cải tạo xã hội chủ nghĩa Trung ương, Trưởng Ban Dân vận - Mặt trận Trung ương, Chủ tịch Tổng Công đoàn Việt Nam đến năm 1980. Sau đó, đồng chí được phân công theo dõi thực hiện Nghị quyết của Đảng và Chính phủ ở các tỉnh miền Nam.

Tháng 12-1981, đồng chí được Đảng phân công làm Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh. Tháng 3-1982, tại Đại hội lần thứ V của Đảng, đồng chí được bầu vào Bộ Chính trị. 

Tháng 6-1985, tại Hội nghị Trung ương 8 (khóa V), đồng chí được bầu vào Bộ Chính trị, tiếp tục làm Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh. Tháng 6-1986, đồng chí được bầu vào Ban Bí thư, phân công Thường trực Ban Bí thư.

Tháng 12-1986, tại Đại hội lần thứ VI của Đảng, đồng chí Nguyễn Văn Linh được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng và được bầu làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Năm 1987, đồng chí nhận thêm nhiệm vụ Bí thư Đảng ủy Quân sự Trung ương. 

Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII, VIII của Đảng, đồng chí được cử làm Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Đồng chí là Đại biểu Quốc hội khóa III đến khóa VIII. 

Với cống hiến lớn lao đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và Nhân dân ta, đặc biệt trong 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ và trong công cuộc đổi mới đất nước, đồng chí Nguyễn Văn Linh đã được Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Sao Vàng, Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng và nhiều Huân chương, Huy chương cao quý khác; Nhà nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào tặng thưởng đồng chí Huân chương Vàng quốc gia; Nhà nước Cuba tặng thưởng Huân chương Hô-xê Mác-ti; Nhà nước Campuchia tặng thưởng Huân chương Ăng-co.

Là người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng chí Nguyễn Văn Linh luôn nêu cao đạo đức cách mạng, phẩm chất của người cộng sản tận trung với Đảng, tận hiếu với dân, cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư; sống chân thành, thẳng thắn, chan hòa với đồng chí, Nhân dân. Đồng chí Nguyễn Văn Linh từ trần ngày 27-4-1998 tại TP. Hồ Chí Minh, hưởng thọ 83 tuổi.

NHÀ LÃNH ĐẠO TÀI NĂNG CỦA THỜI KỲ ĐỔI MỚI

Từ những năm 1940 đến năm 1975, đồng chí Nguyễn Văn Linh giữ nhiều trọng trách quan trọng của Đảng, trong phong trào cách mạng ở miền Nam, đặc biệt là trên cương vị Bí thư Trung ương Cục miền Nam, Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Gia Định. 

Dưới sự lãnh đạo của đồng chí, phong trào đô thị phát triển mạnh mẽ, là hậu thuẫn quan trọng cho lực lượng vũ trang giải phóng tiến công địch trên các mặt trận lớn, đặc biệt là cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 và Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử năm 1975.

Sau ngày đất nước thống nhất, đồng chí tiếp tục đảm nhận những trọng trách lớn: Ủy viên Bộ Chính trị , Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh, đặc biệt là Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng từ năm 1986 - 1991, trong bối cảnh đất nước đang lâm vào khủng hoảng kinh tế - xã hội nghiêm trọng và cần có một quyết sách lớn để thoát ra. 

Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng năm 1986, trước muôn vàn khó khăn của nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, trước sự trì trệ, bao cấp kéo dài, đồng chí Nguyễn Văn Linh đã thể hiện một bản lĩnh hiếm có. Đồng chí khẳng định: Không thể tiếp tục làm theo lối cũ. Nếu không đổi mới, đất nước sẽ không thể phát triển, Nhân dân sẽ không thể ấm no. 

Trên cương vị Tổng Bí thư của Đảng, đồng chí đã khởi xướng các chủ trương cải cách mạnh mẽ, tháo gỡ những rào cản về cơ chế, giải phóng sức sản xuất, mở rộng quyền tự chủ cho cơ sở, thí điểm và sau đó củng cố các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh, thiết lập cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, mở rộng đối ngoại, chủ động hội nhập quốc tế.

Từ những chỉ đạo chiến lược và quyết liệt của đồng chí, công cuộc đổi mới đã đem lại chuyển biến sâu sắc trên mọi lĩnh vực: Từ sản xuất nông nghiệp chuyển từ tập trung sang khoán hộ, từ bao cấp sang thị trường, từ đóng cửa sang hội nhập, từ quản lý mệnh lệnh sang vận hành theo quy luật cung - cầu. 

Nhờ đó, nền kinh tế Việt Nam từng bước vượt qua khủng hoảng, đời sống Nhân dân được cải thiện rõ rệt, vị thế quốc tế của đất nước ngày càng được nâng cao.

Đặc biệt, chuyên mục “Những việc cần làm ngay” do đồng chí khởi xướng, dưới bút danh là N.V.L., đã dấy lên luồng gió mới, khơi dậy phong trào báo chí cả nước tham gia cuộc đấu tranh đẩy lùi tiêu cực, làm lành mạnh hóa những quan hệ xã hội. 

Bằng lối viết ngắn gọn, đầy tính chiến đấu, 31 bài báo mang tiêu đề “Những việc cần làm ngay” đăng bài đầu tiên trên trang nhất Báo Nhân Dân ngày 25-5-1987 và bài cuối cùng vào ngày 28-9-1990, đã phê phán các hành vi quan liêu, vô trách nhiệm, lãng phí, tham nhũng… đang tồn tại trong xã hội. 

Chính tác giả đã từng ý thức một cách sâu sắc rằng: “Một N.V.L. hay vài N.V.L. không thể biết hết mọi việc, nói hết mọi việc và làm hết mọi việc. Chỉ có sự nhất trí hành động của toàn Đảng, toàn dân mới có thể tạo nên chuyển biến thật sự cho đất nước”.

Suốt cả nhiệm kỳ Đại hội VI, với vai trò là người cầm lái số 1, đồng chí Nguyễn Văn Linh đã cùng tập thể Trung ương và Bộ Chính trị, vững tay chèo lái con thuyền đổi mới vượt qua mọi sóng cả gió to, tiến thẳng về phía trước. 

Trong bài phát biểu bế mạc Đại hội VII, đồng chí đã có “mấy lời về cá nhân thật khiêm nhường mà cao quý”: “Hơn 4 năm qua, tôi đã nhận được sự cộng tác, phối hợp, giúp đỡ chân tình của các đồng chí trong Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ban Chấp hành Trung ương, của các cấp ủy đảng, các tập thể và cá nhân đồng chí, đồng bào. 

Dù biết mình có nhiều cố gắng, song tôi vẫn cảm thấy chưa làm được nhiều hơn nữa, có hiệu quả hơn nữa cho dân tộc, cho đất nước. Đó là điều tôi vẫn băn khoăn”.

HỒNG LÊ 

(tổng hợp)